Hội chứng Pica: Căn bệnh kỳ lạ khiến người ta thèm ăn bụi bẩn, sỏi đá

1. Hội chứng Pica là gì?

Được đặt tên theo loài chim ác là (magpie) bằng tiếng Latinh - loài chim nổi tiếng với tập tính ăn mọi thứ chúng nhìn thấy, Hội chứng Pica là một chứng rối loạn ăn uống vô cùng kỳ lạ. Đặc trưng của nó là sự thôi thúc, thèm muốn và hành động ăn những chất không phải là thực phẩm và không có giá trị dinh dưỡng trong thời gian kéo dài ít nhất 1 tháng.

Hội chứng này không bao gồm việc đưa đồ vật vào miệng để khám phá (thường thấy ở trẻ sơ sinh dưới 2 tuổi) hay các hành vi ăn uống liên quan đến phong tục văn hóa.

2. Biểu hiện và Triệu chứng

Người mắc Pica có thể bị ám ảnh và thèm ăn các vật chất cực kỳ đa dạng. Phổ biến nhất bao gồm:

• Geophagia: Thèm ăn đất, sét, bùn hoặc cát.
• Pagophagia: Thèm nhai đá viên liên tục (rất phổ biến ở người lớn và phụ nữ mang thai).
• Amylophagia: Thèm ăn bột bắp, hồ dán hoặc bột giặt.
• Các vật chất khác: Sỏi đá, phấn viết bảng, giấy, bông, tóc, kim loại, hoặc sơn khô tróc ra từ tường.

3. Nguyên nhân gây bệnh

Theo tâm lý học lâm sàng và y khoa, Pica xuất phát từ các yếu tố đan xen:

• Thiếu hụt dinh dưỡng (Suy dinh dưỡng): Đây là nguyên nhân hàng đầu. Cơ thể bị thiếu hụt nghiêm trọng Sắt, Kẽm hoặc Canxi sẽ tự động phát ra tín hiệu "khao khát" các vật chất vô cơ để bù đắp.
• Rối loạn phát triển thần kinh: Pica xuất hiện với tỷ lệ rất cao ở những người mắc chứng Tự kỷ (ASD) hoặc Khuyết tật trí tuệ. Đối với họ, việc nhai nuốt đồ vật lạ mang lại kích thích giác quan hoặc là một hành vi tự xoa dịu.
• Thai kỳ: Sự thay đổi nội tiết tố đột ngột kết hợp với nhu cầu khoáng chất tăng cao khiến nhiều thai phụ phát triển hội chứng này.

4. Tác động và Hậu quả

Mối nguy hiểm của Pica không nằm ở yếu tố tâm lý mà nằm ở các tổn thương vật lý chết người:

• Ngộ độc chì: Cực kỳ nguy hiểm ở trẻ em ăn sơn tường cũ, dẫn đến tổn thương não vĩnh viễn.
• Tắc nghẽn ruột: Việc ăn tóc (Trichophagia) tạo ra các búi tóc khổng lồ trong dạ dày không thể tiêu hóa, đe dọa tính mạng. Ăn sỏi đá làm rách dạ dày và ruột.
• Nhiễm trùng: Ăn đất cát làm tăng nguy cơ nhiễm giun sán và các loại ký sinh trùng nguy hiểm.

5. Điều trị và Can thiệp

Điều trị Pica đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ y khoa và chuyên gia tâm lý:

• Bổ sung vi chất: Bước đầu tiên luôn là xét nghiệm máu. Khi cơ thể được bổ sung đủ Sắt hoặc Kẽm, triệu chứng thèm ăn đồ lạ thường tự động biến mất.
• Liệu pháp hành vi: Áp dụng kỹ thuật Đảo ngược thói quen hoặc Củng cố hành vi tích cực, cung cấp cho bệnh nhân các vật thay thế an toàn để nhai (ví dụ: kẹo cao su không đường, đồ chơi gặm an toàn cho người tự kỷ).
• Giám sát môi trường: Đối với trẻ nhỏ hoặc người khuyết tật, cần dọn dẹp sạch sẽ môi trường sống để loại bỏ các vật phẩm nguy hiểm khỏi tầm tay.